Wygrana Kancelarii OŻÓG//PYTLAK w sprawie odmowy zezwolenia na rozpoczęcie działalności banku!

Dział sporów bankowych i finansowych Kancelarii OŻÓG//PYTLAK odniósł sukces w głośnej sprawie dotyczącej odmowy zezwolenia na rozpoczęcie działalności banku! Sprawa była niezwykła – nie tylko dlatego, że nowych banków nie tworzy się na co dzień, ale również dlatego, że miała ona kluczowe znaczenie dla sektora bankowości spółdzielczej. Zespół procesowy obejmujący Wspólnika i Lidera Praktyki Postępowań Spornych Kancelarii, r. pr. Wojciecha Deję, oraz r. pr. Monikę Golat, reprezentował Klienta między innymi przed Sądami Administracyjnymi.

W dniu 22 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie pod sygn. akt II GSK 299/21 wydał wyrok, w którym stwierdził bezprawność odmowy Komisji Nadzoru Finansowego co do rozpoczęcia działalności banku i jednoznacznie potwierdził wykładnię art. 38 Prawa bankowego – kluczowego przepisu w tej sprawie – prezentowaną przez Kancelarię.

Tłem sporu było to, że:

  • pomimo że unijna Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE przewiduje jednolite zezwolenie dla instytucji kredytowych na rozpoczęcie działalności,
  • polski ustawodawca wprowadził do Prawa bankowego dwa odrębne zezwolenia:
  • na utworzenie banku, a następnie
  • na rozpoczęcie działalności banku.

Uwzględniając brzmienie polskiego prawa i jego relację z prawem unijnym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że art. 38 Prawa bankowego:

  • ma charakter materialny, więc jeżeli w terminie roku od wydania zezwolenia na utworzenie banku nie rozpocznie on działalności (np. dlatego, że w tym terminie Komisja Nadzoru Finansowego nie wyda zezwolenia na rozpoczęcia działalności banku), wnioskodawca traci prawa wynikające z już uzyskanego zezwolenia na utworzenie banku, więc procedura tworzenia banku się zamyka,
  • wiąże nie tylko wnioskodawcę (przyszły bank), ale również organ administracji publicznej (Komisję Nadzoru Finansowego), który jest zobowiązany wydać decyzję w rocznym terminie,
  • w razie bezskutecznego upływu rocznego terminu wygaśnięcie uprawnień następuje nie tylko wtedy, gdy biernością wykazał się wnioskodawca (co nie miało miejsca w tej sprawie), ale również wtedy, kiedy to Komisja Nadzoru Finansowego nie wydała decyzji w terminie.

Mamy nadzieję, że ten bezprecedensowy spór o rozumienie art. 38 Prawa bankowego pozwoli określić jasne ramy postępowania przed Komisją Nadzoru Finansowego w kolejnych przypadkach tworzenia banków.

W projektowanych zmianach przepisów KC i niektórych innych ustaw, jakie będą przedmiotem prac Rady Ministrów w IV kwartale 2022 r. (Wykaz prac legislacyjnych RM) pojawił się projekt stworzenia nowej, wartej zauważenia, instytucji – pełnomocnictwa opiekuńczego. Zmiany obejmą też inne niezbędne przepisy, celem pełnej regulacji tej instytucji.

Odpowiedzią na zmiany demograficzne w Polsce ma być instytucja pełnomocnictwa opiekuńczego.
W związku z tym warto zastanowić się, czy ta instytucja może być również dodatkowym zabezpieczeniem dla biznesu –  na wypadek wystąpienia zdarzeń nadzwyczajnych?

Celem jej wprowadzenia ma być zapewnienie osobie fizycznej prawa wyboru podmiotu, który w przyszłości (w przypadku powstania u tej osoby zaburzeń psychicznych powodujących utratę samodzielności) będzie w jego imieniu zarządzać sprawami zarówno majątkowymi jak i osobistymi. W obecnym stanie prawnym do zarządzania interesami osób z niepełnosprawnościami konieczna jest każdorazowo decyzja sądu bądź przeprowadzenie sformalizowanego i długotrwałego procesu o ubezwłasnowolnienie.

Pełnomocnictwo opiekuńcze ma opierać się na następujących założeniach:

  • umocowanie obejmie co do zasady wszystkie czynności związane z osobą i majątkiem mocodawcy,
  • kompetencje pełnomocnika opiekuńczego będą ograniczone treścią oświadczenia mocodawcy o udzieleniu pełnomocnictwa (będzie on mógł zawęzić zakres umocowania bądź wyłączyć z niego określone sprawy),
  • pełnomocnictwo będzie udzielane wyłącznie przez osobę fizyczną posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych,
  • udzielenie pełnomocnictwa nie będzie powodować utraty zdolności do czynności prawnych (po ustaniu zaburzeń, mocodawca będzie mógł je w każdym czasie odwołać),
  • pełnomocnictwo będzie mogło być udzielone tylko jednej osobie, ale przewiduje się możliwość wskazania tzw. pełnomocnika podstawionego (pełnomocnika drugiego wyboru),
  • pełnomocnictwa będą wpisywane do specjalnego Rejestru Pełnomocnictw Opiekuńczych prowadzonego w systemie teleinformatycznym przez Krajową Radę Notarialną.

I co najważniejsze, umocowanie miałoby skutek z chwilą poświadczenia przez notariusza, na wniosek pełnomocnika opiekuńczego, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia mocodawcy. Zaświadczenie miałoby potwierdzać, że mocodawca znajduje się w stanie uniemożliwiającym samodzielne kierowanie swoim postępowaniem i prowadzenie swoich spraw. Fakt ten byłby odnotowywany w nowym Rejestrze.

W ramach zmian w KPC pełnomocnikowi opiekuńczemu przyznano by prawo do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie, a także do uczestnictwa w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie z mocy ustawy.

Celem zaś zabezpieczenia interesów mocodawcy przewiduje się wprowadzenie nowego postępowania odrębnego – postępowania o odwołanie pełnomocnictwa opiekuńczego, wszczynanego na wniosek każdego zainteresowanego, jak również z urzędu – w przypadku gdy działania lub zaniechania pełnomocnika opiekuńczego zagrażać będą interesom mocodawcy albo je naruszać. Na czas trwania tego postępowania sąd, w ramach zabezpieczenia interesów mocodawcy, mógłby orzec o zawieszeniu bądź ograniczeniu uprawnień pełnomocnika opiekuńczego, jak również ustanowić  dla niego doradcę opiekuńczego.

Kiedy jako Kancelaria OŻÓG//PYTLAK doradzamy Klientom, jak przygotować biznes na wypadek zdarzeń nadzwyczajnych, bierzemy pod uwagę rożne scenariusze. Do takich sytuacji zaliczamy nie tylko odejście założyciela biznesu, ale również możliwość wystąpienia innych przyczyn, jak np. ryzyko poważnego wypadku (np. u osób uprawiających sporty ekstremalne – przypadek Michaela Schumachera) czy też innej formy niepełnosprawności.

Z tego punktu widzenia, patrząc na nową instytucję pełnomocnictwa opiekuńczego, jej wprowadzenie może mieć duże znaczenie praktyczne także w biznesie i mamy nadzieję, że ustawodawca uczyni z niej kolejny instrument zabezpieczenia biznesu przed zdarzeniami nadzwyczajnymi.

Chyba każdy słyszał już o nowelizacji KC, która weszła w życie 30 czerwca. Chcielibyśmy dziś zwrócić uwagę na najistotniejszą z perspektywy kancelarii procesowej zmianę: tę w zakresie przedawnienia przy zawezwaniu do próby ugodowej.

Przypomnijmy: zawezwanie do próby ugodowej to czynność procesowa, która skutkuje wszczęciem postępowania pojednawczego, które to stanowi próbę polubownego zakończenia sporu. Przed nowelizacją zainicjowanie postępowania ugodowego skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia, niezależnie od tego czy pomiędzy stronami doszło do zawarcia ugody. Take rozwiązanie prowadziło do nadużywania instytucji zawezwania do próby ugodowej przez wierzycieli, którzy wszczynali postępowania pojednawcze wyłącznie w celu przerwania biegu przedawnienia,

Powszechność tego procederu skłoniła SN do wypracowania stanowiska, zgodnie z którym wystąpienie przez wierzyciela z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu przerwania biegu przedawnienia jest czynnością procesową sprzeczną z dobrymi obyczajami (wyrok SN z dnia 27 lipca 2018 r., sygn. akt V CSK 384/17).

Aby zapobiec wykorzystywaniu tej instytucji w sposób sprzeczny z jej przeznaczeniem ustawodawca zdecydował się na słuszną zmianę brzmienia art. 121 Kodeksu cywilnego.

Po 30 czerwca 2022 r. zawezwanie do próby ugodowej nie skutkuje przerwaniem biegu terminu przedawnienia, lecz wyłącznie jego zawieszeniem na czas trwania postępowania pojednawczego. Oznacza to, że termin nie rozpocznie biegu na nowo, a jedynie ulegnie czasowemu wstrzymaniu. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia niewątpliwie minimalizuje ewentualne korzyści dla wierzyciela wynikające z zawezwania do próby ugodowej.

Trudno łudzić się, że wprowadzona nowelizacja wyeliminuje w pełni cyniczne wykorzystywanie instytucji zawezwania do próby ugodowej, ale zmiana przepisów wpłynie niewątpliwie na ograniczenie liczby pozornych wniosków o zawezwanie do próby ugodowej wpływających do sądów.

Jakie są Państwa doświadczenia w tym zakresie?